การศึกษากับค่านิยมงานสำนักงาน
เมื่อโรงเรียนเปิดโอกาสให้คนจำนวนมากอ่านออกเขียนได้ นักเรียนจำนวนหนึ่งกลับมุ่งหวังเพียงการเป็นเสมียนหรือเลขานุการ และเห็นว่างานอื่นไม่สมเกียรติ
ตอน ความนิยมเป็นเสมียน
เรียนรู้ประเด็นสำคัญตามลำดับเหตุผลของบทความ กดภาพเพื่อขยายอ่านได้
ความหมายของ “ความนิยมเป็นเสมียน”
หมายถึงค่านิยมที่คนหนุ่มต้องการเข้ารับราชการหรือทำงานสำนักงาน เพราะเห็นว่ามีเกียรติกว่าอาชีพอื่น โดยเฉพาะงานเกษตร พาณิชย์ และงานช่าง
ปฏิเสธการกลับไปพัฒนาท้องถิ่น
คนหนุ่มที่เรียนจบไม่ยอมกลับไปช่วยครอบครัวทำการเพาะปลูก เพราะมองว่างานที่คนไม่รู้หนังสือทำได้นั้นไม่เหมาะกับผู้มีการศึกษา
ยอมอยู่กรุงเทพฯ ด้วยเงินเดือนน้อย
คนหนุ่มสมัครใจอยู่ในเมืองด้วยเงินเดือนเพียง 15–20 บาท มากกว่ากลับไปเพิ่มพูนความสมบูรณ์ในภูมิลำเนา
ติดหรูและใช้จ่ายเกินฐานะ
แม้รายได้น้อย เสมียนยังต้องแต่งกายเข้าสังคม ดูหนัง กินอาหารนอกบ้าน และเช่าห้อง จึงยิ่งมีค่าใช้จ่ายสูง
มองทุกอาชีพอย่างเท่าเทียม
ผู้เขียนตั้งคำถามว่าเมื่อใดคนหนุ่มจะเห็นว่าเกษตรกร พ่อค้า และช่างฝีมือมีเกียรติไม่ต่างจากผู้ทำงานด้วยปากกา
เสมียนล้นตลาดและชีวิตไม่มั่นคง
หน่วยงานมีเสมียนมากเกินความจำเป็น ต้องคัดคนออกเป็นระยะ ผู้ที่ทำงานสำนักงานมานานกลับไปทำอาชีพอื่นได้ยาก
ทางออกของปัญหา
สังคมต้องสร้างค่านิยมใหม่ ยกย่องผู้ผลิตความสมบูรณ์ให้ประเทศ เช่น ชาวนา ชาวสวน พ่อค้า และช่าง ให้มีเกียรติเท่าเทียมกัน
ประเด็นสำคัญของบทความไม่ใช่การตำหนิผู้ทำงานสำนักงานทุกคน แต่เป็นการวิจารณ์ค่านิยมที่ยกงานชนิดหนึ่งสูงกว่าอาชีพสุจริตอื่นจนทำให้ทรัพยากรบุคคลกระจุกตัวและประเทศขาดผู้ผลิต