ด้านแนวคิด
ไม่ยึดติดค่านิยมว่างานราชการมีเกียรติกว่าอาชีพอื่น ไม่หลงความสะดวกสบายของเมืองหลวง ใช้การศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่น และร่วมกันสร้างค่านิยมที่ถูกต้องแก่เยาวชน
วิเคราะห์คุณค่า
มองทั้งแนวคิด ภาพสะท้อนสังคม กลวิธีการเขียน และความหมายของชื่อเรื่อง
ด้านสังคม
ชี้ให้เห็นปัญหาที่ถ่วงความเจริญของประเทศ และใช้วรรณกรรมอบรมความคิดทั้งเยาวชนและผู้ใหญ่ให้ภูมิใจในชาติและเห็นคุณค่าการทำงานสุจริต
ด้านวรรณศิลป์
ใช้สำนวนคมคาย ย่อหน้าสั้นเพื่อเน้นประเด็น ย่อหน้ายาวเพื่อแสดงเหตุผล ยกตัวอย่างชัดเจน และใช้คำถามเชิงวาทศิลป์ให้ผู้อ่านคิดตาม
อุปลักษณ์
ความหมายของชื่อเรื่อง
โคลน เปรียบเหมือนปัญหาและอุปสรรค
รถ เปรียบเหมือนประเทศชาติ
โคลนติดล้อ จึงหมายถึงอุปสรรคที่เกาะติดและเหนี่ยวรั้งประเทศไม่ให้ก้าวหน้าอย่างที่ควร
ข้อคิดร่วมสมัย
คุณค่าของอาชีพไม่ได้อยู่ที่ภาพลักษณ์หรือสถานที่ทำงาน แต่อยู่ที่ความสุจริต ความสามารถ และประโยชน์ที่สร้างให้ตนเอง ชุมชน และประเทศ การศึกษาจึงควรทำให้ผู้เรียนมองเห็นทางเลือกที่หลากหลาย ไม่ใช่จำกัดความสำเร็จไว้เพียงอาชีพเดียว